Koleją po Dolnym Śląsku

Z Dolnego Śląska pochodzi wiele wybitnych postaci, które na trwałe zapisały się na kartach historii. Wiele też było takich, które mimo iż na Dolnym Śląsku się nie urodziły, związały się z nim poprzez swoje dokonania. Wśród osób związanych z Dolnym Śląskiem było wielu polityków i mężów stanu, naukowców i przedsiębiorców. Było także wielu artystów. Malarze, rzeźbiarze, pisarze, kompozytorzy; Polacy, Niemcy, Żydzi i Czesi; tak mężczyźni, jak i kobiety. Jedni mieszkali tu od urodzenia, inni przyjeżdżali na krótszy bądź dłuższy czas, pozostawiając swój ślad w miejscu, które odwiedzili.

Z Dolnego Śląska pochodzi wiele wybitnych postaci, które na trwałe zapisały się na kartach historii. Wiele też było też takich, które mimo iż na Dolnym Śląsku się nie urodziły, związały się z nim poprzez swoje dokonania. Wśród osób związanych z Dolnym Śląskiem było wielu polityków i mężów stanu, naukowców i przedsiębiorców. Było także wielu artystów. Malarze, rzeźbiarze, pisarze, kompozytorzy; Polacy, Niemcy, Żydzi i Czesi; tak mężczyźni, jak i kobiety. Jedni mieszkali tu od urodzenia, inni przyjeżdżali na krótszy bądź dłuższy czas, pozostawiając swój ślad w miejscu, które odwiedzili. Właśnie o kilku artystach opowiadamy w niniejszym przewodniku. Wszyscy jednak wywarli wpływ na oblicze Dolnego Śląska i przyczynili się do ukształtowania jego wyjątkowego charakteru. Znalazło się w nim zaledwie parę miejsc i związanych z nimi osób - publikacja stanowi nie tyle źródło wyczerpującej wiedzy o znanych osobach związanych z Dolnym Śląskiem, ile raczej zaproszenie, by poznawać region poprzez biografie sławnych osób. Zapraszamy Was do miejscowości, w których nie tylko znajdują się interesujące obiekty kultury i dziedzictwa narodowego, ale też miejsca nierozerwalnie związane z artystami. Poza osobami szeroko znanymi, jak np. Wlastimil Hofman (związany ze Szklarską Porębą), prezentujemy sylwetki tych mniej rozpoznawalnych, jak np. Gertrud Staats (a wraz z nią – Przesiekę). Zapewne, rozglądając się po najbliższej okolicy, znajdziecie wiele podobnych przykładów. Zachęcamy, by ruszyć śladem znanych osób po dolnośląskich drogach i spojrzeć na Dolny Śląsk przez pryzmat życiorysów tych wyjątkowych ludzi. Wydanie niniejszej publikacji jest współfinansowane z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego. Publikacja będzie dostępna w wybranych punktach Dolnego Śląska. 

Od dziś na aleję Hallera i ulicę Żmigrodzką we Wrocławiu wracają tramwaje. Oba torowiska zyskają nową jakość – będą zielone, czyli między szynami rosnąć będzie trawa. To dodatkowo wyciszy dźwięki powodowane przez jadące tramwaje i nie będą one wzniecać kurzu. 

Torowisko jest usadowione na podkładach na warstwie tłucznia. Zieleń nie powoduje pogorszenia jego parametrów. Na tę stabilną, wytrzymałą konstrukcję kładziona jest geowłóknina, materiał często wykorzystywany w ogrodnictwie. Na niej jest wysypywany humus – urodzajna gleba, na której rosnąć będzie specjalny gatunek trwałej, wolnorosnącej trawy.

W obu miejscach remont był konieczny z powodu złego stanu torów, np. z tego względu na ul. Żmigrodzkiej obowiązywało dla tramwajów ograniczenie prędkości do 30 km na godzinę. Mieszkańcy skarżyli się również na hałas i w ich imieniu o modernizację zabiegały rady osiedli.

W ciągu alei Hallera MPK wymieniło 600 metrów torów od ul. Mieleckiej do ul. Ojca Beyzyma oraz 1,6 km trakcji. Wzdłuż ul. Żmigrodzkiej, od ul. Broniewskiego do ul. Na Polance, położonych zostało 800 metrów nowego torowiska.

Nowe życie otrzymała również pętla Zawalna. Poza wymianą torów odnowione zostały przejazdy drogowe, przejścia dla pieszych i trasy rowerowe przecinające pętlę.

- Dla nas ważne jest nie tylko to, aby tramwaje jeździły sprawnie i bezpiecznie, ale bardzo zależy nam na estetyce miasta oraz komforcie życia mieszkańców – deklaruje prezes MPK Krzysztof Balawejder. – Robimy wszystko, aby pogodzić sprawne funkcjonowanie komunikacji miejskiej z tymi priorytetami. Stąd też wynika decyzja, aby remontowane odcinki były zielonymi torowiskami. Wszędzie tam, gdzie to możliwe, będziemy stosować takie rozwiązanie.

Wrocławskie torowiska nie wszędzie mogą się zazielenić, nawet w miejscach, gdzie są wydzielone. Jeśli torowisko jest jednocześnie wydzielonym pasem dla autobusów, musi pozostać asfaltowe lub betonowe. Tak jest i pozostanie np. na osi grunwaldzkiej,   od mostu Szczytnickiego aż po most Grunwaldzki. 

Przewodnik, który oddajemy w Wasze ręce, jest czwartym z serii "5 tras". Tym razem chcemy zabrać Was w podróż "Koleją do uzdrowiska". 

W środku nocy zabytkowymi tramwajami MPK przeniesie wrocławian o 75 lat wstecz! Do 22 sierpnia 1945 roku, gdy odbył się pierwszy kurs tramwaju w powojennym Wrocławiu. Na pokładzie tramwajów znajdzie się 80 wrocławian. 

Po 20 latach wrócą pociągi na odnowiony odcinek linii z Sobótki do Świdnicy. Jeszcze w lipcu trasa będzie otwarta dla ruchu towarowego. W 2021 roku pojadą pociągi pasażerskie z Wrocławia przez Sobótkę do Świdnicy. 

Główny Inspektor Sanitarny od miesiąca nie był w stanie wydać opinii, jak w przypadku upałów, z którymi mamy do czynienia, należy ustawić wentylację i klimatyzację w pojazdach komunikacji zbiorowej. 

Od niedzieli na stacji Wałbrzych Szczawienko będzie można korzystać z przebudowanego peronu. 

Praca jak każda inna? Niekoniecznie. Jeśli jesteś obrażany, szarpany, bity. Dlaczego? Bo wypowiadasz zdanie: „poproszę bilet do kontroli”. We Wrocławiu odnotowano 114 napaści na kontrolerów MPK w ciągu jednego roku. 

fot. Wojciech Głodek

Dziś (21.05) Europejski Dzień Obszarów Natura 2000. By z Wrocławia wybrać się na spacer po dowolnym polskim Parku Narodowym – trzeba poświęcić cały dzień i wydać na samą podróż kilkadziesiąt złotych. By odwiedzić niemal równie cenny przyrodniczo obszar Natura 2000 – wystarczy 15 minut i 6,80 w kieszeni. 

Na terenie województwa dolnośląskiego obserwuje się bogactwo dziedzictwa kultury materialnej, co jest niewątpliwie mocną stroną regionu (Strategia Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2030, s. 7 i 37). Jak wskazuje Narodowy Instytut Dziedzictwa: „najbardziej uchwytna cecha dziedzictwa kultury województwa dolnośląskiego - to największa liczba zabytków wpisanych do rejestru zabytków w Polsce” (https://www.nid.pl/pl/Regiony/Dolnoslaskie/charakterystyka-dziedzictwa-kulturowego/).

fot. Bogdan Adler

fot. Tomas Sagner

fot. Krzysztof Kociołek

Wśród tej wielości i różnorodności zabytków i pamiątek przeszłości, chcemy przypomnieć przede wszystkim zabytki techniki, przemysłu. Wśród najbardziej znanych i najczęściej polecanych dolnośląskich atrakcji turystycznych zwykle bowiem ich brakuje. Pojawiają się zamki i pałace, zagadkowe i tajemnicze miejsca, znane miasta (Wrocław, Kłodzko, Polanica-Zdrój) i ich charakterystyczne punkty, jak np. Zamek Książ w Wałbrzychu, Kościół Pokoju w Jaworze i Świdnicy czy Wang w Karpaczu. Są to niezaprzeczalnie wspaniałe ślady dawnej świetności, przykłady pięknych i wartych odwiedzenia miejsc, istotne dla naszego dziedzictwa obiekty kultury, stanowią jednak już pewien standard wśród najważniejszych zabytków, najczęściej wskazywanych skarbów dolnośląskiego dziedzictwa. Obok tych zestawień znalazłyby się takie, które koncentrują się na tajemnicach związanych z II wojną światową oraz popularne w ostatnim czasie doniesienia pasjonatów „urbexu”, którzy prezentują miejsca atrakcyjne, interesujące, które jednak nie zawsze są zabytkowe i nie w każdym przypadku stanowią dziedzictwo kulturowe regionu, a i samo ich „zwiedzanie” nieraz może okazać się niebezpieczne, stąd nie dla każdego dostępne.

Mało jednak wśród tych najważniejszych dolnośląskich zabytków, miejsc opisywanych, promowanych i docenianych jest dziedzictwa przemysłowego. W „Programie opieki nad zabytkami województwa dolnośląskiego” wskazano, że jedną z mocnych stron regionu w obszarze dziedzictwa kulturowego jest duży zasób zabytkowych obiektów architektury przemysłowej, zarazem jednak słabą stanowi „znaczna lub całkowita dewastacja obiektów przemysłowych i kolejowych będąca skutkiem ich długotrwałego nieużytkowania” (s. 10).

Tymczasem, jak wskazano w poprzedzającym ten program dokumencie („Program opieki nad zabytkami województwa dolnośląskiego na lata 2015-2018”): „Zważywszy na wczesny, wielokierunkowy i intensywny rozwój gospodarczy Dolnego Śląska (nieporównywalny z innymi regionami kraju) oraz jego wyjątkowe nasycenie różnorodnymi obiektami zabytkowymi w zakresie techniki i przemysłu, potrzebna jest szczególna dbałość o ten segment dziedzictwa kulturowego województwa dolnośląskiego.” (s. 61). Podkreślono zarazem niedostateczne eksponowanie właśnie dziedzictwa przemysłowego (s. 61).

Również w „Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego do 2030” wskazano, że słabą stroną regionu jest „znaczna dewastacja zabytkowych obiektów przemysłowych i kolejowych spowodowana ich długotrwałym nieużytkowaniem” (s.37).

Jak wskazano w raporcie „Polacy wobec dziedzictwa” (Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2017) istnieje ścisły związek pomiędzy wiedzą na temat zabytku (obiektu) a nastawieniem do dziedzictwa kulturowego (s. 24 i nast.). W związku z powyższym warto upowszechniać wiedzę na temat zwłaszcza tych obiektów dziedzictwa kultury materialnej, na temat których niewiele wiadomo.
Przykładem takiego obiektu jest kolej regionu kamiennogórskiego, która jak dotąd nie doczekała się osobnego opracowania, podejmującego w sposób kompleksowy temat jej historii i rozwoju.

Publikacje prasowe nt. kolei (m.in. tej z regionu Kamiennej Góry) są z reguły nieprzychylne i zwykle dążą do obnażenia zaniedbań i niedociągnięć, podczas gdy warto byłoby pokazać mieszkańcom i turystom, jak dużą rolę odgrywa kolej w rozwoju gospodarczym regionu, jakie jest jej znaczenie dla rozwoju turystyki (dawniej i współcześnie, nie tylko w odniesieniu do realizowanego transportu osobowego, ale także szeregu imprez dla mieszkańców i gości, jak np. przejazdy drezynami itp.) oraz jak można wykorzystać jej potencjał. Nasz Przewodnik nie aspiruje do publikacji naukowej, z pewnością jednak przybliży tematykę i będzie stanowić pierwszą regionalną publikację poświęconą kolei w tym regionie.

Na rok 2019 przypada 150-lecie linii kolejowej Sędzisław - Kamienna Góra – Lubawka (ta 6 kilometrowa linia kolejowa została oddana do użytku 29.12.1869 r., stanowiąc wraz z linią kolejową nr 299 Kamienna Góra - Lubawka - Královec pierwsze zbudowane odgałęzienie od Śląskiej Kolei Górskiej). Jest to doskonała okazja, by przybliżyć mieszkańcom regionu informacje na jej temat, ukazać jej rolę i znaczenie w rozwoju regionu, ale przede wszystkim – przedstawić ją jako element dziedzictwa kulturowego regionu, w którym kolej od zawsze miała duże znaczenie i w ostatnich latach je odzyskuje.

Oddajemy w Wasze ręce kolejny przewodnik z naszej serii „Koleją po Dolnym Śląsku”. Poświęcony jest on dziedzictwu przemysłowemu okolic linii kolejowych ziemi kamiennogórskiej.

Ten wybór jest nie przypadkowy, bo ta krótka, licząca zaledwie kilkanaście kilometrów linia kolejowa, biegnąca z Sędzisławia przez Kamienną Górę do Lubawki, została oddana do użytku dokładnie 150 lat temu, 29 grudnia 1869 r. Stanowiła ona pierwsze odgałęzienie Śląskiej Kolei Górskiej, stąd i o tej magistrali kolejowej kilka słów w_tym przewodniku się znalazło. Ostatnią jego część poświęciliśmy natomiast dwóm kolejnym liniom wychodzącym z_Kamiennej Góry - w stronę Krzeszowa i Chełmska Śląskiego oraz w stronę Kowar i Jeleniej Góry, po których niestety pociągi już nie jeżdżą, ale nie można o nich zapominać. Zapraszamy w podróż!

Polskie Koleje Państwowe S.A. podpisały umowę z wykonawcą przebudowy dworca kolejowego Malczyce. Zmodernizowany budynek dworca będzie dostosowany do potrzeb wszystkich grup podróżnych, w tym osób z ograniczoną mobilnością.

Inwestycja obejmuje przebudowę budynku dworca oraz modernizację jego wnętrza: m.in. dostosowanie przestrzeni do potrzeb osób z niepełnosprawnością oraz zapewnienie odpowiednich standardów obsługi podróżnych. Na dworcu zostaną przeprowadzone m.in. następujące prace: wykonanie nowej elewacji, wymiana pokrycia dachowego, wzmocnienie konstrukcji dachu, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej.

Na nowo zaaranżowana zostanie przestrzeń obsługi pasażerów, gdzie znajdą się: poczekalnia, Biura Obsługi Klienta z możliwością zakupu biletów, toalety. Podróżni z małymi dziećmi będą mieć do dyspozycji pomieszczenie wyposażone w przewijak i umywalkę.

Prace obejmą również teren przed dworcem. Wymieniona będzie nawierzchnia, zamontowane zostaną stojaki rowerowe, powstaną nowe miejsca parkingowe wraz z miejscem dla osoby z niepełnosprawnością. Zmodernizowany budynek dworca zostanie wyposażony w monitoring.

– Rozpoczynamy modernizację kolejnego dworca kolejowego na Dolnym Śląsku i to ogromna radość. Program, który prowadzi PKP S.A. to wielka szansa i ogromne wsparcie dla naszego regionu. Strategia modernizacji kolei to przede wszystkim inwestycje zapewniające bezpieczeństwo i komfort dla podróżnych. To najważniejszy cel. W ostatnich dwóch latach oddawaliśmy mieszkańcom Dolnego Śląska do użytku piękne budynki dworców m.in. w Jaworze, Smardzowie, Siechnicach czy Zgorzelcu. W przyszłym roku mam nadzieję, że wezmę udział w podobnej uroczystości, właśnie tutaj w Malczycach. Dziękuję grupie PKP za zaangażowanie i życzę sprawnie poprowadzonej inwestycji – mówi Wojewoda Dolnośląski Paweł Hreniak.

Realizacja przebudowy dworca kolejowego Malczyce prowadzona jest w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 (POIiŚ). Projekt ten obejmuje modernizację 7 dworców kolejowych, w tym właśnie przebudowę dworca kolejowego Malczyce. Inwestycja współfinansowana jest ze środków UE oraz środków Funduszu Spójności oraz ze środków własnych PKP S.A.

Wykonawcą prac budowlanych na stacji Malczyce jest Berger Bau Polska Sp. z o.o. z Wrocławia. Wartość inwestycji to ok 10 mln złotych. Zakończenie przebudowy dworca planowane jest na koniec 2020 roku.